Stworzenie Świata w Memfis, Pogodzenie Dwóch Rywali – Kamień Szabaki

Wprowadzenie:

Tekst jaki został zapisany na Kamieniu Szabaki, często nazywany mianem Teologii Memfickiej to jeden z najważniejszych dla kemetystów zachowanych źródeł tekstowych. Przedstawia Ptaha(-Tatenena[1]) w roli kreatora, który stwarza świat kognitywnie (przez myśl, a następnie słowo). Jednocześnie tekst Teologii Memfickiej stara się pogodzić swoją wersję wydarzeń z mitem heliopolitańskim, poprzez usytuowanie Ptaha w roli poprzednika i ojca Atuma, którego istnienie nie jest tu w żaden sposób kwestionowane, ani przemilczane. Mit kosmogoniczy jest poprzedzony opowieścią o śmierci Ozyrysa i jego następstwa jakim jest rywalizacja o tron. Kamień Szabaki w przedstawieniu tego wydarzenia wywraca jego tradycyjną formę niemal do góry nogami. Ozyrys bowiem ginie według niego wskutek wypadku, bez żadnej pomocy Seta. Dzięki takiemu obrotowi spraw, nic nie stoi na przeszkodzie aby Horus i Set zostali pojednani. O podziale terytorium decyduje Geb. Początkowo przydziela Horusowi Dolny Egipt, Setowi Górny Egipt. Ostatecznie decyduje się jednak na przyznanie całości władzy Horusowi – Set nie protestuje.

Główne wątki mitologiczne:

*Stworzenie świata przez Ptaha-Tatenena poprzez jego myśl i wymawiane przez niego słowa.

*Utonięcie Ozyrysa i wydobycie jego ciała.

*Przydzielenie Horusowi Dolnego Egiptu, Setowi Górnego Egiptu. Następnie przyznanie Horusowi całości.

*Pogodzenie Dwóch Braci – Horusa i Seta.

Tłumaczenie:

Objaśnienie do tłumaczenia:

() – wyjaśnienie, lub tłumaczenie alternatywne.

[] – tekst uszkodzony w oryginale, ale zrekonstruowany przez egiptologów.

/// – uszkodzenie tekstu, lub fragment niemożliwy do odczytania w oryginalnym źródle.

Teologia Memficka: Kamień Szabaki

,,Żywy Horus, który sprawia, że Dwie Ziemie prosperują; Dwie Boginie, które sprawiają, że Dwie Ziemie prosperują; Złoty Horus, który sprawia, że Dwie Ziemie prosperują; Król Górnego i Dolnego Egiptu: Neferkare; Syn Ra: Sza[baka], ukochany Ptaha-Na-Południe-Od-Swego-Muru, który żyje jak Ra na zawsze.

To pismo zostało przepisane na nowo przez jego Wysokość w domostwie jego ojca Ptaha-Na-Południe-Od-Swego-Muru, jako że jego Wysokość rozpoznał w tym dzieło przodków, które było jedzone przez robaki, w taki sposób że nie mogło być zrozumiałe od początku do końca. Jego Wysokość przepisał je na nowo by stało się lepsze niż było wcześniej, aby jego imię przetrwało a jego monunenty trwały w Domostwie jego ojca Ptaha-Na-Południe-Od-Swego-Muru przez całą wieczność, jako dzieło uczynione przez syna Ra [Szabakę] dla jego ojca Ptaha-Tatenena, by on mógł żyć wiecznie.

/// [Król Górnego i Dolnego Egiptu] jest to Ptah, który jest nazywany wielkim imieniem: [Ta-te]nen [Na-Południe-Od-Swego-Muru, Pan wieczności] ///. /// [stolarz] Górnego i Dolnego Egiptu to on, ten który złączył i wzniósł się jako król Górnego Egiptu i wzniósł się jako król Dolnego Egiptu. /// ,,Samo-zrodzony”, tak rzecze Atum: <<który stworzył Dziewiątkę Bogów>>.

[Geb, władca Bogów, nakazał] by Dziewiątka Bogów zgromadziła się ku niemu. On sądził pomiędzy Horusem i Setem; on zakończył ich spór. On uczynił Seta królem Górnego Egiptu w ziemi Górnego Egiptu, do miejsca w którym się narodził, którym jest Su. Geb również uczynił Horusa królem Dolnego Egiptu w ziemi Dolnego Egiptu, do miejsca w którym jego ojciec (Ozyrys) utonął, którym jest <<Podział-Dwóch-Ziem>>. Tak to Horus objął władzę nad jednym regionem a Set objął władzę nad drugim regionem. Zawarli pokój nad Dwiema Ziemiami w Ajan. Taki był podział Dwóch Ziem.

Słowa Geba (które wypowiedział) do Seta: <<Udaj się do miejsca w którym się narodziłeś.>>

Set: <<(To) Górny Egipt>>.

Słowa Geba (które wypowiedział) do Horusa: <<Udaj się do miejsca w którym utopił się Twój ojciec.>>

Horus: <<(To) Dolny Egipt>>.

Słowa Geba (które wypowiedział) do Horusa i Seta: <<Ja was rozdzieliłem>>.

/// Dolny i Górny Egipt.

Wtedy to wydało się złe Gebowi by porcja Horusa była jak porcja Seta. Geb więc przyznał Horusowi jego spuściznę, jako że on jest synem pierworodnego syna.

Słowa Geba (które wypowiedział) do Dziewiątki Bogów: <<Wyznaczyłem Horusa, pierworodnego.>>

Słowa Geba (które wypowiedział) do Dziewiątki Bogów: <<Jemu jedynie, Horusowi, spuścizna.>>

Słowa Geba (które wypowiedział) do Dziewiątki Bogów: <<Jego dziedzicowi, Horusowi, moje dziedzictwo.>>

Słowa Geba (które wypowiedział) do Dziewiątki Bogów: <<Dla Syna mego syna, Horusa, Szakala Górnego Egiptu ///>>

Słowa Geba (które wypowiedział) do Dziewiątki Bogów: <<Pierworodnemu, Horusowi, Otwierającego-drogi [2].>>

Słowa Geba (które wypowiedział) do Dziewiątki Bogów: <<Synowi, który się narodził /// Horusowi, w czasie urodzin Otwierającego-drogi.>>

Tako Horus objął władzę nad ziemią. On jest spoicielem tej ziemi, ogłoszonym w wielkim imieniu: Ta-tenen, Na-Południe-Od-Swego-Muru, Pan Wieczności. Wtedy wyrosło Dwóch Wielkich Magów (korony Górnego i Dolnego Egiptu) na jego głowie. Ten jest Horusem, który wzniósł się jako król Górnego i Dolnego Egiptu, który złączył Dwie Ziemie w Nomie Muru (Memfis), miejsca w którym Dwie Ziemie zostały złączone.

Trzcina i Papirus zostały umieszczone na podwójnych wrotach Domostwa Ptaha. Oznacza to Horusa i Seta, uspokojonych i złączonych. Pobratali się oni aby zakończyć spory w jakimkolwiek miejscu oni mogliby być, będąc złączonymi w domostwie Ptaha, <<Równowaga Dwóch Ziem>> w którym Górny i Dolny Egipt został zważony.

To jest ziemia ////// pochówek Ozyrysa w Domostwie Sokara. ////// Izyda i Neftyda bez zwłoki, jako że Ozyrys utopił się w swojej wodzie. Izyda [i Neftyda] wyjrzały, spostrzegły go i zajęły się nim]. Horus mówi do Izydy i Neftydy: <<Śpieszcie się, złapcie go ///>>. Izyda i Neftyda mówią do Ozyrysa: <<Przybywamy, bierzemy cię ///.>>

////// [Zważyły na niego o czasie] i przyniosły go na [ziemię. Wszedł on do ukrytych wrót w chwale panów wieczności]. //////. [Tako Ozyrys przybył ku] ziemi w królewskiej twierdzy (Memfis), na północ od [ziemi do której przybył. Syn jego wzniósł się jako król Dolnego Egiptu, w objęciach swojego ojca Ozyrysa i Bogów przed nim i za nim].

Zbudowana tam została królewska forteca [na rozkaz Geba///]. Geb mówi do Tota: ////// Geb mówi do Tota: ////. ////. [Geb] mówi do Izydy: ////// Izyda sprawia by Horus i Set przybyli. Izyda mówi do Horusa i Seta: <<[Przyjdźcie] ///////.>> Izyda mówi do Horusa i Seta: <<Zawrzyjcie pokój /////>>. Izyda mówi do Horusa i Seta: <<Życie będzie miłe dla was gdy /////>>. Izyda mówi do Horusa i Seta: <<On to osusza Twoje łzy /////>>.

//////. /////.

Bogowie, którzy przybyli ku istnieniu w Ptahu:

Ptah-na-wielkim-tronie ///////.

Ptah-Nun, ojciec, który [stworzył] Atuma.

Ptah-Naunet, matka, która powiła Atuma.

Ptah-Wielki jest sercem i językiem Dziewiątki [Bogów].

[Ptah] //////// który zrodził Bogów.

[Ptah] //////// który zrodził Bogów.

[Ptah] ////////.

[Ptah] //////// Nefertem na nosie Ra każdego dnia.

Tam przyjąła kształt w sercu, tam przyjąła kształt na języku forma Atuma. Jako że bardzo wielki jest Ptah, który dał [życie] wszystkim Bogom i ich ka poprzez to serce i poprzez ten język, w którym Horus przyjął kształt jako Ptah, w którym Tot przyjął kształt jako Ptah.

Tak to serce i język władają nad wszystkimi członkami w zgodzie z nauką, że ono (serce lub: on, Ptah) jest w każdym ciele i ono (język, lub: on, Ptah) jest w każdych ustach wszystkich Bogów, wszystkich ludzi, wszystkich bydląt, wszystkiego co pełza, czegokolwiek co żyje; myśli cokolwiek ono (lub: on) zapragnie i nakazuje cokolwiek ono (lub: on) zapragnie.

Jego (Ptaha) Enneada jest przed nim jako zęby i wargi ust. Oni są nasieniem i dłońmi Atuma. Jako, że Enneada Atuma przybyła ku istnieniu przez Jego nasienie i jego palce. Ale Enneada jest zębami i wargami w tych ustach, które wymówiły imię każdej z rzeczy, z których Szu i Tefnut wyszli naprzód, i które zrodziły Enneadę.

Wzrok, słuch, oddech – zgłaszają się do serca a ono sprawia, że każde zrozumienie wychodzi naprzód. Jeśli chodzi o język, ono powtarza to co serce obmyśliło. Tak to wszyscy Bogowie zostali zrodzeni a Jego Enneada stała się kompletna. Jako, że każde słowo Boga stało się poprzez to co serce obmyśliło a co język nakazał.

Tak to wszystkie zdolności były stworzone i wszystkie właściwości zostały określone, te które tworzą wszelkie pożywienie i zaprowiantowanie, poprzez to słowo, dla tego, który czyni to co się kocha, dla tego, który czyni to co się nienawidzi. Na ten sposób życie jest dane dla tego, który miłuje pokój, a śmierć jest dana dla występcy. Tak to każda praca, każde rzemiosło jest tworzone, działanie dłoni, poruszanie nóg, ruch wszystkich członków, w zgodzie z tym nakazem, który jest obmyślony przez serce i który wychodzi naprzód na język i tworzy wykonanie każdej rzeczy.

Tak więc mówi się o Ptahu: <<Ten, który uczynił i stworzył Bogów>>. On jest Ta-tenenem, który zrodził Bogów i od którego wszystko wyszło naprzód, pokarm, zaprowiantowanie, boskie ofiary, wszystkie dobre rzeczy. W ten sposób uznaje się i rozumie, że jest on najpotężniejszym z Bogów. Tak to Ptah uzyskał satysfakcję po tym gdy stworzył wszystkie rzeczy i wszystkie boskie słowa.

On zrodził Bogów. On stworzył miasta. On ustanowił nomy. On umieścił Bogów w ich kaplicach. On ustalił ich ofiary. On ustanowił kaplice. On uczynił ich (Bogów) ciała w zgodzie z ich wolą. Tak to Bogowie weszli w swoje ciała, z każdego drewna, każdego kamienia, każdej gliny, każdej rzeczy która rośnie na tym w którym oni się stali. Zgromadzeni zostali ku niemu wszyscy Bogowie i ich ka, zadowoleni, zjednoczeni z Panem Dwóch Ziem.

Wielki Tron, który daje radość sercom Bogów w Domostwie Ptaha jest spichlerzem Ta-Tenena, dama całego życia, poprzez którą wyżywienie Dwóch Ziem jest zapewnione, ze względu na fakt utopienia się Ozyrysa w jego wodach. Izyda i Neftyda wyjrzały, spostrzegły go i zajęły się nim. Horus prędko nakazał Izydzie i Neftydzie by pochwyciły Ozyrysa i by zapobiegły jego utopieniu się. Zważyły na to o czasie i przeniosły go na ziemię. Wkroczył on do wrót ukrytych w chwale panów wieczności, w ślad tego, który wschodzi na horyzoncie, na ścieżki Ra, który jest Wielkim Tronem. On wstąpił do pałacu i dołączył do Bogów Ta-Tanena Ptaha, włodarza lat.

Tak to Ozyrys przybył ku ziemi w Królewskiej Fortecy, na północ ziemi do której (uprzednio) przybył. Jego syn Horus wzniósł się jako król Górnego Egiptu, wzniósł się jako król Dolnego Egiptu, w objęciu Jego ojca Ozyrysa i Bogów przed nim i za nim.”

Przypisy:

[1] Tatenen to memficki Bóg ziemi uosabiające pierwszy prapagórek.

[2] Bóg z głową szakala lub wilka Up-uaut, Otwierający Drogi, często był identyfikowany również z Horusem.

Źródło tłumaczenia:

M. Lichtheim: Ancient Egyptian Literature, Oakland (1973), T.1